Билим берүү сапаты жөнүндө суроолор учурда коомдун көңүл борборунда. Ошондуктан, билим берүү секторундагы реформалардын негизги милдеттеринин бири билим берүү процессинин бардык катышуучулары үчүн «билим берүү сапаты» боюнча бирдиктүү түшүнүктү иштеп чыгуу жана ага жетүү үчүн чараларды ишке ашыруу болуп саналат.
Бул маселелер “Уюмдардын билим берүү сапатын өнүктүрүү боюнча ролун жогорулатуу” деген тегерек үстөлдө талкуулануунун борборунда турат, ал 2015-жылы 16-ноябрда, Конрад Аденауэр Фонду жана “БИОМ” борборунун биргелешкен долбоору “Кыргыз Республикасындагы Билим Берүүнүн Реформаларын Стимулдаштыруу жана Мониторинг жүргүзүү” алкагында, Европалык Союздун колдоосу менен өткөрүлгөн.
Катышуучулар арасында Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин өкүлдөрү, мектептердин жана жогорку окуу жайларынын мугалимдери, Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Билим берүү боюнча коомдук эксперттик кеңештин мүчөлөрү, Кыргыз Республикасының Билим берүү жана илим министрлигинин коомдук кеңешинин мүчөлөрү, ошондой эле Россия Федерациясынан билим берүү өнүктүрүү боюнча эксперт бар эле. Жалпы 40ка жакын адам тегерек үстөлдө катышкан.
Тегерек үстөлдө: Москвадан келген долбоордун эксперти, экономикалык илимдер боюнча доктор Андрей Зыбкин, “Россия Федерациясынын билим берүү сапатын баалоо механизмдерин түзүү жана жарандык коомдун эксперттеринин катышуусу боюнча тажрыйба” жөнүндөгү докладын билдирди; Кыргыз Республикасындагы жогорку билим агенттигинин эксперттери Светлана Сирмбард, “Билим берүү сапатын баалоо жана жогорулатуу: Чакырыктар жана келечектеги стратегиялар” боюнча баяндама жасады. Үчүнчү доклад, Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин Мониторинг жана стратегиялык пландоо бөлүмүнүн башчысы Лариса Марченко тарабынан «Сапаттуу билим берүүнүн натыйжалары боюнча коомдун муктаждыктарын эсепке алуу механизмдерин түзүү” темасына арналып сунушталды.
Жалпы талкууда, тегерек үстөлдүн катышуучулары бул тема актуалдуу жана убагында экенин белгилешти. Кыргызстандагы нормативдик документтерде “билим берүү сапаты” деген түшүнүк тууралуу дагы деле аныктама жок болсо да, бул термин кеңири колдонулуп жатат. Бул маселе Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүнүн Улуттук Стратегиясында жана Кыргыз Республикасынын жаңы өкмөттүк программасында – “Туруктуулук, ишеним, жана жаңы мүмкүнчүлүктөр” бөлүмүндө (2.9.) “Адамдардын өнүктүрүлүшү болочоктун фундаментин түзөт” түшүнүгүнөн бири – “жогорку сапаттагы адамдык капиталды” түзүү өңдүү негизги түшүнүктөрдүн бири болуп саналат. Ошондуктан, “билим берүү тармагында… берилген кызматтардын сапатына басым жасалышы керек”.
Эксперттер, билим берүүнүн сапатын өлчөө алардын ар кандай деңгээлдеринде (Улуттук Окуу Жетишкендиктери Баалоо (NAEAS) дан мектеп жана жеке окуучулардын деңгээлиндеги баалоолорго чейин) бирдиктүү өлкө системасы пайда болгонун белгилешти. Талкуулар аккредитациянын жогорку билим берүүнүн сапатын камсыздоодогу ролу, мектеп билим берүүнүн баалоо системасында жаңы жакындагы ыкмаларды түзүүнүн зарылдыгы, жана билим берүү секторунун баалуу перспективаларын баалоо тууралуу суроолордун жогорулашы болду.
Тегерек үстөлдүн катышуучуларынын оюнча, мындай мониторинг изилдөөлөрдүн жана билим берүү сапатын баалоонун жыйынтыктары, билим берүү реформасы боюнча маалыматка негизделген чечимдерди кабыл алуу үчүн булак кызматын аткарууга тийиш.
Глобалдык тажрыйбада, билим берүүнүн сапаты көбүнчө билим берүү системасынын (коом, ата-энелер, жана окуучулар) берилген кызматтардан канчалык канааттануусун баалоо аркылуу аныкталат. Бул сапаттын түшүнүгүндө, билим берүүнүн мазмуну, стандарттар жана байланышкан программалар жана окуу китептери аркылуу ишке ашырылат. Бул бир нукта, Кыргызстанда жүргүзүлгөн изилдөөлөр көрсөткөндөй, билим берүү сапаты жогору эмес.
Ошентип, акыркы жылдардагы реформалардын борборунда Кыргызстандагы билим берүү системасын бардык деңгээлдердеги жаңы муунунун стандарттарына негизделген компетенцияга негизделген үйрөнүү принциптерине өткөрүү турат. Ошондуктан, тегерек үстөлдүн катышуучулары стандарттарды жана билим берүү-методикалык комплекстердин сапатын жогорулатуу маселелерин, коомдун муктаждыктарын билим берүү системасы менен байланыштыруу механизмин түзүү, мисалы, Билим берүү стандарттары жана сапаты боюнча коомдук Координациялык Кеңештин түзүлүшү жана анын министрликтин коомдук кеңеши жана башка уюмдар жана эксперттик коомдор менен биргелешип иштешүү мүмкүнчүлүктөрүнө байланыштуу маселелерди талкуулашты. Мындай кеңештерди түзүү, билим берүү стандарттарын, программаларын өнүктүрүү жана билим берүү-методикалык комплекстерди чыгаруу боюнча монополияны жеңүү үчүн бардык коомдук катмарды (бизнестин өкүлдөрү, жарандык коом, ата-энелер) жана билим берүү системасындагы нормативдик документтердин жана БМКнын сапатын камсыздоо үчүн адистерди тартууга багытталган глобалдык практикалар болуп саналат.
Тегерек үстөлдүн катышуучуларынын пикиринче, Билим берүү стандарттары жана сапаты боюнча Координациялык Кеңешти түзүү, Билим берүү министрлигинин коомдук кеңешинин, ошондой эле мониторинг жана билим берүүнүн сапатын баалоо процессинде башка эксперттик уюмдардын активдүү катышуусу, бул маселеге дайыма көңүл бурууну жана бардык деңгээлдеги сапаттуу билим берүүгө жетүү үчүн атайын чараларды иштеп чыгууну камсыздайт.
