Иш-чаранын негизги максаты 6-өлкө отчотун биологиялык көп样дуулугу сактоо боюнча долбоорун талкуулоо жана бул документтин гендердик аспекттерин кароо болду. Круглу столдун катышуучуларына саламдашуу сөзү менен кайрылышты: Улуттук отчеттун даярдоо долбоорунун координатору Лира Жолдубаева жана ПРООНдун гендердик багыттын координатору Умутай Даулетова.
Мамлекеттик экологиялык күзөт жана орман чарбасы агенттигинин (Ырсалиев Бактыбек, Орман экосистемаларын өнүктүрүү департаментинин орун басары) презентациясы алкагында биологиялык көп样дуулугу сактоо боюнча негизги стратегиялык документтер сунушталды, учурда өлкө алдында турган чечимдер жана чакырыктар каралды. Гендердик аспекттерин отчетко интеграциялоо маселелери Анна Кириленко, ЭД БИОМдун аткаруучу директору тарабынан чагылдырылды. Гендердик маселелердин стратегияларга, эл аралык улуттук документтердин саясатына интеграциялоо зарылчылыгы биологиялык көп样дуулук боюнча конвенциянын тараптары тарабынан кабыл алынган чечимдер менен шартталгандыгы белгиленди. Учурда конвенциянын алкагында гендердик маселелер боюнча иш-чаралар планы иштелип чыккан, бул планда КБРдин бардык ишинде гендердик аспекттерди эске алуу милдеттенмелер камтылган.
Аялдар жана эркектердүн жашоо тажрыйбасы ар башка, гендердик ролдордун айырмачылыгынан улам, алардын биологиялык көп样дуулугун сактоого ар башка салым кошо алышат. Андан тышкары, экосистемалардын деградациясынан келип чыккан коркунучтар ар кандай коомдук катмарларда, аялдар жана эркектер арасында тең таралбайт. Социалдык аспект эске алынбаса, биологиялык көп样дуулукту сактоо мүмкүн эмес.
Аялдардын табигый ресурстарга жеткиликтүү болушу жөнүндө изилдөөнүн жыйынтыктарын «Эл-Пикир» коомдук пикирди изилдөө жана болжолдоо борборунун эксперти Аслан Керимбеков жактырды. Аслан изилдөөнүн жыйынтыктарынын бири катары, кирешелүү ресурстарга жеткиликтүүлүк боюнча артыкчылыкты эркектер алып жаткандыгын, аялдардын кирешелери аз же киреше өндүрбөгөн табигый ресурстарга ээ экенин, аялдар жана эркектердин табигый ресурстарга жеткиликтүүлүгү, анын колдонулушу жана сактоосуна байланыштуу стереотиптердин көптүгү да белгиленди.
Улуттук статистика комитетинин өкүлдөрү Гулькумар Абдуллаева айтуу менен, НСК бир катар көрсөткүчтөр боюнча гендердик бөлүнгөн статистиканын жыйналуусун көзөмөлдөп жаткандыгын, анын ичинде аялдардын жерге жеткиликтүүлүгү, ормандырнатоолор, табигый ресурстарды пайдалануу, айыл чарбасы жана башкалар боюнча маалыматтарды чогултууда. Бул маалыматтар 6-өлкө отчетуна интеграциялоо үчүн колдонулушу мүмкүн.
Кармышева Мадина, Кыргызпатенттин тыюу жетишкендиктер жана салттуу билимдер боюнча секторунун башчысы, өз докладында аялдар тиричиликке байланышкан салттуу билимдердин сактоочулары экенин, эркектерге караганда бир канча эсе көп экенин, бул аялдардын биологиялык көп样дуулукту сактоодо салттуу билимдерди баалуу потенциалы бар экенин белгиледи.
Круглу столдун убактысында жандуу дискуссия болду, анын натыйжасында биологиялык көп样дуулукту сактоо боюнча стратегияларда жана программаларда гендердик компонентти эске алуу, бул тармакта изилдөөлөрдү жүргүзүү жана жергиликтүү коомчулуктардагы аялдар тобунун жергиликтүү инициативаларын колдоо зарылдыгы белгиленди.
Бардык кызыктырган суроолоруңуз менен Анна Кириленко менен байланыша аласыз annakir7@gmail.com
Презентациялардын видеолору жакын арада www.biom.kg сайтында жеткиликтүү болот.
[1] «Аялдар 2030-жылга чейин» программасы дүйнөдөгү 50 өлкөдө ишке ашып жатат. Ал беш аял уюмдары жана гендердик тармактардын коалициясынан турат, туруктуу өнүктүрүү максаттарына (ТӨМ) жыныстык факторлор жана климатты эске алуу менен жетишүүнү максат кылат. Коалиция Европа Комиссиясынын эл аралык кызматташтык бөлүмү (DEVCO) менен «Аялдар 2030-жылга чейин» ТӨМ күн тартибин ишке ашыруучу өнөктөштүк боюнча жылдык негизги келишимдин бир бөлүгү болуп саналат. www.women2030.org
